حكيم ابوالقاسم فردوسى
29
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)
از همان طاووس خواهد بود ، چنان كه به يونانى هم به آن تااوس Taos گفته مىشود 3 - و يا برخى واژهها كه اگر چه از يك ريشهء بسيار دور بيگانه است ، ليك قرنهاست كه به عنوان واژهء پارسى به كار برده مىشود نظير كليد كه از واژهء يونانى Kleiss مىباشد ، ليك روزگاران دورى است كه پارسى پنداشته و به كار برده مىشود . آن واژگانى كه در اين 3 دسته مىگنجند ، طبعاً قابل ذكر در يك متن پارسى هستند . نيز كوشش شد تا از معرّبات استفاده نشود و در اين رابطه بايد اشاره كرد كه ذكر سدگان ( صدگان ) در متن كتاب حاضر با رعايت رسم الخط پارسى صورت گرفته است و بدين ترتيب بجاى صد ( 100 ) ، از سد كه در واژهء سده ( جشن سده ) همگان با آن آشنا هستند ، استفاده شد و به همين ترتيب بجاى سيصد - چهارصد - پانصد - ششصد - هفتصد - هشتصد - نهصد از سيسد ، چهارسد ، پانسد ، ششسد ، هفتسد ، هشتسد ، نهسد بهره برده شده كه رسم الخط اصلى آنها مىباشد . نيز در همين بحث رسم الخط بايد گفت سعى شد تا از حروف ص ، ض ، ط ، ظ ، ع ، ق - كه حروف پارسى نمىباشند - در متن كتاب بجز در برخى اسامى ، اثرى نباشد . و در ذكر اسامى نيز كوشش گرديده نزديكترين شكل به اصل آن آورده شود و از همين روست كه بجاى كيومرث ، واژه گيومرت آورده شده است . اما اين كه گفته مىشود « نزديكترين شكل به اصل » و نه اصل ، بخاطر آن است كه در بسيارى موارد ، شكل اصلى يك نام ، امروزه به حدى دور از ذهن خواننده گشته است كه به هيچ رو نمىتوان اذهان را با آن مأنوس كرد ، نظير واژهء طهمورث كه در اصل تَخْم َ اوروپَ بوده است و چنان كه ملاحظه مىشود ، اين نام چندان شباهتى به شكل طهمورث ندارد و بناگزير به آوردن اين نام به صورت تهمورس اكتفا شد ( به كار بردن حرف ث در اينجا هيچگونه مناسبتى نداشته است ) . و بدين سان با آن ملاحظاتى كه ذكر شد ، اين پارسى نويسى صورت گرفته است . در شاهنامه فردوسى بيش از 1000 واژهء بيگانه - اعم از عربى و تركى و واژههايى كه ريشه در زبانهاى ديگر دارند ، به كار رفته است . در كتاب حاضر ( بجز زيرنويسها و پيش گفتار ) شايد بجز اسم چند گياه يا سنگ كه اصلًا ايرانى نمىباشند و غالباً متعلق به هندوستان هستند و يا احياناً واژههايى كه از ديد نگارنده اين سطور مخفى